على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1597
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
رجل ذم : مرد نكوهيده . و كذلك رجل ذم . ذم ( zemm ) ا و ص . ع . بسيار لاغر . و هالك . و تلف . و امان . و عهد . و پذرفتارى . و عروسى . و حمايت . و جشن . و اتحاد . و معاهد . ذمء ( zam ' ) م . ع . ذمأ عليه ذمأ ( از باب فتح ) : دشوار آمد بر وى . ذماء ( zem ' ) ا . ع . جنبش . و باقى جان در گلو بريده . و قوت دل . يق : الضب اطول شيئى ذماء . ذماء ( zem ' ) م . ع . ذمى المذبوح ذماء ( از باب ضرب ) و ذمى ( از باب سمع ) : جنبيد آن مذبوح . و ذمى ذماء ( از باب سمع ) و ذمى ذماء ( از باب ضرب ) : قوى دل گرديد و آشكار كرد قوت دل را . ذمار ( zem r ) ا . ع . چيزى كه نگاهداشت آن بر مرد سزاوار بود . و حامى الذمار : كسى كه حفظ مىكند هر آنچه سزاوار و لايق وى باشد . ذمارة ( zam rat ) ا . ع . دلاورى و مردانگى . ذمام ( zem m ) و ( zam m ) ا . ع . حق واجب . و حرمت . و آبرو . ج : اذمة . ذمام ( zem m ) ع . ج . ذمة و ذميمة . ذمام ( zamm m ) ص . ع . متهم كننده و نكوهش كننده و ملامت كننده و عيب جوينده . ذمامة ( zam mat ) و ( zem mat ) ا . ع . امان و عهد و ضمانت و كفالت . و حيا . و ضمانت جان و مال . ذمامة ( zom mat ) ا . ع . باقى ماندهء چيزى . ذمائر ( zom er ) ا . ع . داهية و بلا و سختى . ذمائم ( zam em ) ع . ج . ذميمة . ذمة ( zammat ) ص . ع . بئر ذمة : چاه كم آب . و چاه بسيار آب . ج : ذمام . ذمة ( zemmat ) ا . ع . امان و عهد و زينهار . و پذرفتارى . و ذمة المسلمين واحدة اى هم كنفس واحدة فاذا آمن احد و ان كان انى لا ينقضه احد . و طعام مهمانى . و طعام عروسى . و مردم با عهد و پيمان . ج : ذمم . و اهل الذمة : يهود و ترسا و مجوس لدخولهم فى عهد المسلمين و امانهم . ذمة ( zemmat ) و ( zammat ) ا . ع . قضى بذمته : احسان كرد بسوى وى تا نكوهيده نگردد . و كذلك قضى بذمته . ذمت ( zamt ) م . ع . ذمت ذمتا ( از باب ضرب ) : ديگرگون و متغير شد . و لاغر گرديد . ذمحلة ( zamhalat ) م . ع . ذمحله ذمحلة : غلطانيد آن را . ذمخ ( zamax ) و ( zemax ) ا . ع . يك قسم بار درختى . ذمذمة ( zamzamat ) م . ع . ذمذم عطيته ذمذمة : كم كرد بخشش خود را . ذمر ( zamr ) ا . ع . نكوهش . ذمر ( zamr ) م . ع . ذمره ذمرا ( از باب نصر ) : نكوهش كرد آن را . و ذمر فلانا على الامر : برانگيزانيد فلان را بر آن كار و سرزنش نمود تا آنكه كوشش كند . و ذمر فلانا : ترسانيد فلان را . و ذمر الاسد : بانگ كرد آن شير و غريد . و ذمر ( مجهولا ) : برانگيخته شد بركار . ذمر ( zemr ) ا . ع . بلا و داهيه . ذمر ( zemr ) و ( zamer ) ا . ع . دلير . و زيرك دريابنده . و رسا . و بسيار يارىگر . ج : اذمار . ذمر ( zemerr ) ا . ع . دلير و شجاع . ذمرة ( zamerat ) ا . ع . بانگ و فرياد . ذمط ( zamt ) م . ع . ذمطه ذمطا ( از باب ضرب ) : گلو بريد آن را . ذمط ( zomaet ) ص . ع . طعام ذمط : طعام زود هضم . ذمطة ( zomatat ) ص . ع . مرد رسا و آنكه بهر چيزى برسد . و با وقوف . و كار ساز . و بسيار خوار . يق : رجل ذمطة . ذمل ( zaml ) م . ع . ذمل البعير ذملا و ذمولا و ذميلا و ذملانا ( از باب ضرب و نصر ) : نرم رفت آن شتر . ذمل ( zomol ) و ( zoml ) ع . ج . ذمول . ذملان ( zamal n ) م . ع . ذمل ذملانا . مر . ذمل . ذملق ( zamallaq ) ا . ع . مرد چاپلوس . و مرد سبك تيز زبان . و شمشير تيز . ذملقانى ( zamallaq niyy ) و ( zamlaq niyy ) ص . ع . رجل ذملقانى : مرد فصيح بسيار گوى . و كذلك رجل ذملقانى . ذملقة ( zamlaqat ) ا . ع . چاپلوسى . و با همديگر نرمى نمودن و ملاطفت . ذملقى ( zamallaqiyy ) ص . ع . مرد فصيح زبان بسيار گوى . ذمم ( zemam ) ع . ج . ذمة . ذمول ( zamul ) ص . ع . ناقة ذمول : ماده شتر نرم رو . ج : ذمل و ذمل ( بتسكين ميم جهة تخفيف ) . ذمول ( zomul ) م . ع . ذمل ذمولا مر . ذمل . ذموم ( zamum ) ص . ع . بسيار عيب شمارنده مردم را . ذموم ( zomum ) ا . ع . بدى . و گناه و